Մուտք

Invalid username or password

Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

Վարկանիշը՝ B+. Fitch-ը լավատես է Հայաստանի հարցում

Վերադարձ լուրերի բաժին

16:35 , 23 Հունվար 2016

Fitch Ratings միջազգային վարկանիշային գործակալությունը հաստատել է Հայաստանի՝ արտարժույթով և ազգային արժույթով թողարկողի դեֆոլտի երկարաժամկետ վարկանիշները «B+» մակարդակում, «կայուն» կանխատեսմամբ:

Արտարժույթով և ազգային արժույթով՝ Հայաստանի առաջնային չապահովված պարտատոմսերի վարկանիշները հաստատվել են «B+» մակարդակում: Երկրի առաստաղային վարկանիշը «BB-» է, իսկ արտարժույթով թողարկողի դեֆոլտի կարճաժամկետ վարկանիշը ունի B մակարդակ:

ՎԱՐԿԱՆԻՇԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՎՐԱ ԱԶԴՈՂ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԸ

Fitch-ը նշում է, որ երկրի վարկանիշի ամրապնդմանը նպաստում են հետևյալ գործոնները՝ մարդկային զարգացման համեմատաբար բարձր մակարդակը, կառավարման ցուցանիշները, նպաստավոր գործարար միջավայրը և տնտեսության աճող դիմադրողականությունը։ Սակայն վարկանիշի վրա բացասաբար են ազդում արտաքին շոկերի նկատմամբ խոցելիությունը, արտաքին պարտքի բարձր մակարդակը և քաղաքական ռիսկերը։

Զեկույցում նշվում է, որ արտաքին շոկերի նկատմամբ խոցելիության պատճառով Հայաստանի տնտեսության վրա բացասական ազդեցություն է ունեցել մետաղների գնանկումը և Ռուսաստանի տնտեսական վիճակի վատթարացումը։ Այդ երկու գործոնները լուրջ ֆինանսական ճնշում գործադրեցին ՀՀ տնտեսության վրա 2014 թվականի վերջին և հանգեցրին ներքին պահանջարկի կրճատմանը 2015 թվականին։

Fitch-ի փորձագետները հիշեցնում են, որ 2014 թվականին ՀՀ ուղարկվող դրամական փոխանցումների 80%-ը (որը ՀՆԱ-ի 14%-ն է), արտահանման 20%-ը և օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների 44%-ը բաժին են ընկել Ռուսաստանին։ Իսկ 2015 թվականին մասնավոր փոխանցումները նվազել են 33%-ով (առաջին 9 ամիսների տվյալներով) իսկ պղնձի գինը էժանացել է 28%-ով (2015-ի դեկտեմբերի տվյալներով)։ Սակայն Հայաստանի տնտեսությունը ապացուցեց, որ այդ արտաքին շոկերին դիմակայելու զգալի ունակություններ ունի, ինչը արտահայտվեց արտաքին առևտրի ոլորտում գրանցված հաջողություններով, մուտքով՝ դեպի միջազգային ֆինանսավորման աղբյուրներ, և արդյունավետ քաղաքականությամբ՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հովանու ներքո։

Այս ամենով հանդերձ, Fitch-ը դեռ չի շտապում ասել, որ ցնցումներն ավարտվել են՝ հաշվի առնելով, որ նավթի գինը, ռուսական ռուբլու փոխարժեքն ու պղնձի գները գտնվում են 2015-ի միջինից ցածր մակարդակի վրա։

2015 թվականի հուլիսին Fitch-ը Հայաստանում նույն տարվա համար կանխատեսում էր 1.5% տնտեսական աճ, սակայն հետո վերանայեց կանխատեսումը աճի ուղղությամբ՝ դարձնելով 2.7%։ 2016 թվականի համար գործակալությունը կանխատեսում է 2% տնտեսական աճ, իսկ 2017-ին՝ 2.7%:

Տնտեսության վերահավասարակշռումը և արտաքին աղբյուրներից ֆինանսավորման հնարավորությունը, ըստ Fitch-ի, թուլացրել են ճնշումը ՀՀ արտաքին ֆինանսական հատվածի վրա։ Ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտը 2014 թվականի ՀՆԱ-ի 7.3%-ից նվազել է և 2015 թվականին կազմել է ՀՆԱ-ի 4.3%-ը՝ չնայած մասնավոր դրամական փոխանցումների նվազմանը։
Արտաքին պահուստները աճել են և 2015-ի դեկտեմբերին հասել 1.771 մլրդ դոլարի։ Դա տեղի է ունեցել հիմնականում 500 մլն դոլար եվրոբոնդերի տեղաբաշխման, EFSD-ի (Eurasian Fund for Stabilisation and Development) կողմից 100 մլն դոլարի չափով ֆինանսավորման, ինչպես նաև՝ Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կողմից ֆինանսական ներարկումների շնորհիվ։

Չնայած սրան, զուտ արտաքին պարտքը մեծ է և գնահատվում է ՀՆԱ-ի 46.5%-ի չափով՝ B կատեգորիայի միջին 21.5%-ի համեմատ։
Դրամի փոխարժեքը դոլարի նկատմամբ կայուն է եղել։ 2015-ի նոյեմբերին գնաճը նվազել է մինչև 1.2%, իսկ Կենտրոնական բանկը վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը նվազեցրել է մինչև 8.75% (2015-ի հոկտեմբերին 10.25% էր)։

Բանկային համակարգի կապիտալի համարժեքության գործակիցը 2015 թվականի հոկտեմբերին 15.9% էր և ըստ Fitch-ի 201թ թվականի ընթացքում կաճի՝ հաշվի առնելով, որ ԿԲ-ն բանկերի կապիտալի նվազագույն շեմը 5մլրդ դոլարից բարձրացրել է 30 մլրդ դրամի։ Չաշխատող վարկերի տեսակարար կշիռը 1.3 տոկոսային կետով աճել է և 2015թ. հոկտեմբերին կազմել 8% (թեպետ երկրի կենտրոնական բանկը գտնում է, որ դա համարժեք է միջազգային ստանդարտներով 3.8% մակարդակին)։

Fitch-ը նշում է, որ վարկերի և ավանդների դոլարայնացման մակարդակը բարձր է՝ մոտ 65%, որն ավելացնում է արժեզրկման ռիսկը բանկային համակարգի համար։
Չնայած ներքին պահանջարկի թուլացմանը (որն ամենից շատ հարկեր է ապահովում)՝ հարկային եկամուտների հավաքագրումը նորմալ է ընթացել։ 2016 թվականի բյուջեն սահմանում է բյուջեի ավելի փոքր դեֆիցիտ՝ ՀՆԱ-ի 3.5%-ի չափով՝ նկատի ունենալով ակցիզային հարկի մուտքերի ավելացումը մայիսին։ Պետական պարտքը աճել է մինչև ՀՆԱ-ի 47.8%: Սա թեպետ ցածր է B կատեգորիայի միջին 52%-ից, սակայն բարձր է BB կատեգորիայի 44%-ի ցուցանիշից։

Նշվում է, որ պետական պարտքի 85%-ը արտարժույթով է, ինչը մեծացնում է արժեզրկման ռիսկը Հայաստանի համար։ Սակայն մյուս կողմից պարտավորությունների միջին ժամկետայնությունը 9.7 տարի է, դրանց մեծ մասը տրամադրված են արտոնյալ պայմաններով և ցածր տոկոսադրծույքներով։
ԱՄՀ-ն միջնաժամկետ պոտենցիալ աճի գնահատականը 4.5-5%-ից նվազեցրել է մինչև 3.5%, որը մասնակիորեն արտացոլում է ռուսաստան տնտեսության հեռանկարը և հումքային ապրանքների գների սպասվող դինամիկան։

Ներդրումներ/ՀՆԱ հարաբերակցությունը 2015 թվականին նվազել է մինչև 19% (2005-2009թթ. միջինը եղել է 36%)։ Fitch-ը ուշադրության է արժանացրել նաև այն հանգամանքը, որ չնայած աշխարհագրական մեկուսացմանն ու թույլ մրցակցությանը՝ Հայաստանը 3 հորիզոնականով առաջադիմել է Համաշխարհային բանկի՝ գործարարությամբ զբաղվելու դյուրինության Doing Business վարկանիշում և զբաղեցրել 35-րդ տեղը։ Նշվում է, որ կառավարությունը նախատեսում է բարեփոխումներ՝ հարկային օրենսգրքի և գործարար միջավայրին վերաբերող կարգավորումների ուղղությամբ։

Գործակալությունն անդրադարձել է նաև սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեին՝ նշելով, որ նախագիծն ընդունվել է 66.2%-ով, սակայն միջազգային դիտորդները ահազանգել են կեղծիքների դեպքերի մասին։ Fitch-ը խոսել է նաև Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության մասին՝ նշելով, որ դրա սրման ռիսկը մեծացել է և մոտ ապագայում լուծման ուղղությամբ որևէ որոշում չի սպասվում։

Եվ վերջապես, Fitch-ի զեկույցում անդրադարձ կա նաև ՀՀ-ԵՏՄ հարաբերությունների մասին։ Նշվում է, որ Եվրասիական տնտեսական միությանը ՀՀ անդամակցության արդյունքում Հայաստան-Ռուսաստան տնտեսական կապերն ավելի են խորացել։ Սակայն Հայաստանը պահպանում է սերտ առևտրային հարաբերությունները ԵՄ երկրների հետ։

ԻՆՉԸ ԿԱՐՈՂ Է ԱԶԴԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՎԱՐԿԱՆԻՇԻ ՎՐԱ

Կայուն հեռանկարի կանխատեսումը արտացոլում է Fithch-ի գնահատականը, որ վարկանիշի վրա դրական և բացասական ռիսկերը ներկա պահին հավասարակշռված են։
Հիմնական գործոնները, որոնք կարող են դրական ազդեցություն ունենալ ՀՀ վարկանիշի վրա, հետևյալն են.
– Արտաքին տնտեսական պայմանների բարելավումը (օրինակ՝ Ռուսաստանի տնտեսության առողջացումը) կամ Հայաստանի դիմադրողականության ավելացումը այդ գործոնների նկատմամբ,
– Պետական պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցության նվազումը։

Հիմնական գործոնները, որոնք կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ ՀՀ վարկանիշի վրա, հետևյալն են.
– Բացասական ազդակները՝ ՌԴ տնտեսական վիճակի վատթարացման հետևանքով, կամ հանքահումքային ապրանքների գների անկումը,
– Պետական պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցության ավելացումը։

ԱՌԱՆՑՔԱՅԻՆ ԵՆԹԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

Fitch-ը ենթադրում է, որ Հայաստանում կշարունակվի սոցիալական և քաղաքական կայունությունը, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գծով լարվածության էական աճ չի լինի։

Նյութը պատրաստվել է B4B.am-ի կողմից

ԱՄԵՆԱԿԱՐԴԱՑՎԱԾ ԼՈՒՐԵՐ

Վարչապետը հանձնարարել է նոր, հավակնոտ հակակոռուպցիոն ռազմավարություն մշակել

Կառավարության այսօրվա նիստին վարչապետ Կարեն Կարապետյանը մի շարք հանձնարարականներ եմ տվել

Կառավարությունը խզում է «Մեղրու ՃՇՇՁ»-ի հետ պայմանագիրը՝ ՌԴ-ի 2393 սահմանապահ զորամասի անհամաձայնության պատճառով

Կարճ ասած, Հայաստանի կառավարությունը չի կարողացել Հայաստանի տարածքում հայկական ընկերության միջոցով աշխատանք կատարել, քանի որ ռուսները համաձայն չեն։

ԱԺ 15 ամենահարուստ պատգամավորները՝ ըստ դրամական միջոցների չափի

B4B.am-ը կազմել է ՀՀ Ազգային ժողովի՝ ամենից շատ դրամական միջոցներ հայտարարագրած պատգամավորների ցանկը