Մուտք

Invalid username or password

Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

Սիզիփոսի առասպելը. ազգային տարբերակ

Վերադարձ լուրերի բաժին

16:35 , 23 Հունվար 2018

Հոդվածը վերցված է Գագիկ Գալստյանի՝ 2017 թվականին հրապարակված  «ԱՆՑՈՒՄԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈԻԹՅՈՒՆՆԵՐ ՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՎԵՐԱՓՈԽՈՒՄՆԵՐԻ ՀԱՐՑԵՐԻ ՇՈՒՐՋ» գրքից։

Հոդվածի բնօրինակը հրապարակվել է մամուլում 2000 թվականի մայիսին, սակայն չի կորցրել հետաքրքրությունն ու արդիականությունը։

* * *

Աստվածները դատապարտել էին Սիզիփոսին անընդհատ լ ռան գագաթը բարձրացնել մի ժայռաբեկոր, որտեղից այն ցած էր գլորվում: Աստվածները հիմք ունեին կարծելու, որ անօգուտ և անհույս աշխատանքից ծանր պատիժ չի կարող լինել:

Հայաստանը պարուրած կացության մասին այնքան է գրվել և հազարապատիկ անգամ ասվել, որ նորով զարմանալու բոլոր հնարավորությունները սպառված են թվում: Սակայն սա չի խանգարում, որ հաջորդ յուրաքանչյուր օր հրամցնի մի նոր զարմանք և ստիպի մտածել, որ մեզ բաժին է հասել Սիզիփոսի ճակատագիրը: Սակայն առավել անողոք ու մարդուն նսեմացնող տարբերակով: Սիզիփոսը թեև անզոր է, բայց աստվածները չեն զրկել նրան մտածելու ունակությունից:

Նա գիտակցում է իր ծանր վիճակի անելանելիությունը: Իսկ ողջամտությունը, որ ըստ աստվածների նրան պետք է տառապանք պատճառեր, ըստ էության հաղթանակի է վերածվում: Մերն ուրիշ է: Մեզ պարտադրում են հայրենասիրական կոչեր և բացատրություններ, որոնք ոչ միայն կասկածի տակ են առնում մարդու մտածողական ունակությունը, այլև առհասարակ բացառում են գիտակցության առկայությունը: Ու արդեն տասնամյակը բոլորած անօգուտ ջանքերից հոգնած և հույսը բախտին հանձնած հայ մարդն իր փրկությունն է փնտրում հայրենիքից դուրս:

Նման իրավիճակներն ինքնին չեն ստեղծվում: Իսկ հղումները առարկայական՝ օբյեկտիվ պայմաններին, ըստ էության նույնական են երկրագնդին կլորության մեջ մեղադրող պատճառաբանություններին: Հայրենիքից դուրս հայ մարդու գոյատևման ու բարգավաճման հարկադրված ձևը հուշում է պատճառները փնտրել ոչ թե յուրաքանչյուր անհատի, այլ նրանց համախմբի մեջ, որն էլ կոչվում է հասարակություն և ունի կառավարողներ:

Հայտնի է, որ անառողջ մարմնի խեղումներն ուսումնասիրում է պաթոլոգիական անատոմիան: Մեր հասարակական հիվանդ օրգանիզմը, որքան էլ վիճակը անհույս լինի, ևս պահանջում է ճշգրիտ ախտորոշում, «սկզբի» բացահայտմամբ, որով նաև քաղաքական պաթանատոմիայի օրինակը կտրվի:

Սկիզբը բավականին հուսադրող էր. բարեկեցության մի մակարդակ, որն այսօր բաղձալի է թվում, գործող ձեռնարկություններ, աշխատող մարդիկ և ամենաէականը՝ հավատ: Հավատ, որ ազատվելով առաջընթացի գոյություն ունեցող կապանքներից, մի քանի տարում կապահովենք…, միտումնավոր չթվարկենք նպատակները, հեգնանքի անխուսափելի ալիքից դրանց գաղափարը պաշտպանելու համար:

Արդեն բավարար ժամանակ է անցել առկա վիճակի պատճառները սթափորեն բացահայտելու համար: Վիճակը ճգնաժամային չէ այն պարզ պատճառով, որ յուրաքանչյուր ճգնաժամ պարունակում է նաև իր լուծման ներքին զսպանակը: Մեր դեպքում վերջինս բացակայում է, և վիճակը ավելի մոտ է կոմային: Որքան էլ առարկելի թվա, պատճառներն առարկայական չեն և արկածախնդրությունն ու անբարտավանությունն են: Եվ առաջին հերթին՝ այն երիտհեղափոխականների, որոնք ժողովրդական ցասման ալիքը հեծած և բորբոքելով մարդկանց կրքերը՝ առան իշխանությունը: Առան ու աշխարհի բոլոր հեղափոխականների նման սկսեցին իրենց ավերիչ գործունեությունը:

Իսկ բորբոքված ժողովուրդը չհիշեց, որ ցանկացած հեղափոխություն, որքան էլ որ մեծ լինի նրանով իրագործված փոփոխության պահանջը, միշտ մնում է որպես մեծագույն դժբախտություն, հասարակության համար ծանր և ոչ հազվադեպ էլ մահացու հիվանդություն: Եվ ժողովուրդը հետևեց ամբարտավաններին:

Ամբարտավանություն չէ՞ր արդյոք, որ կանգնեցվեցին բացառիկ արտադրությունները: Իսկ այնուհետև պոռթկացինք, որ շրջափակում են ճանապարհները: Ամբարտավանություն չէ՞ր ջերմուկ-մոլիբդենով բարգավաճող երկիրը, ջրվեժյան տրոլեյբուսը, Աբովյանի հեռուստացույցը, ար- տերկրյա ներդրումների հեղեղը… Ամբարտավանություն չէ՞ արդյոք, որ տնտեսությունը ձախողած վարչապետը ժողովրդին մեղադրում է իր «բարեփոխումները» չընկալելու մեջ կամ մտավորականը հայտարարում է, որ իշխանութ- յուններն իջել են ժողովրդի մակարդակին:

Իրականում՝ ժողովրդից վեր ոչինչ չկա, և իշխանությունները հաջողություն ունենալու համար պետք է ձգտեն նրա բարձրությանը: Ընդունենք նաև, որ քաղաքային կոյուղու մակարդակին համապատասխանող նման դատողությունները ժողովրդի արդարացի պատժի մասին են: Ամբարտավանություն չէ՞ր արդյոք, որ վատնվեցին ու փոշիացվեցին ոչ միայն նախորդ սերունդների ջանքերով ստեղծված հարստությունները, այլև արտերկրից փոխառնված ֆինանսական միջոցները: Հայաստաբնակ յուրաքանչյուր ընտանիք արդեն պարտավորված է ավելի քան 1200 ԱՄՆ դոլար գումարով: Եվ դա վճարելու է ժողովուրդն իր երեխաների կրթության, առողջության և բարեկեցության հաշվին, և ոչ այն անբարեխիղճ իշխանավորը, որը լավագույն դեպքում քամուն է տվել այդ միջոցները:

Զվարճության աստիճանի անհեթեթություն է, բայց այդ միջոցներից աղետի գոտու անասնաբուժության համար, և ոչ ավերված հիվանդանոցների կամ պոլիկլինիկաների, գնվել են նույնիսկ դյուրակիր համակարգիչներ՝ տիեզերական կապի հարմարանքով: Ամբարտավանություն չէ՞, որ տնտեսության կառավարման լծակներին տիրեցին մարդիկ, որոնց գիտելիքները տնտեսական օրգանիզմի մասին նույնն են, ինչ որ մսագործի պատկերացումները վիրաբուժությունից: Բարձրացնում են հարկը՝ «ի շահ տնտեսության», մի քանի ամսից իջեցնում են նույն հարկը՝ դարձյալ «ի շահ տնտեսության»: Այսպիսի բան չկա և չի կարող լինել. տնտեսությունը և հասարակությունը մսագործի նման կացնահարումներից միայն հյուծվում են ու կործանվում:

Ամբարտավանությունը և չարամտությունը չե՞ն պատճառը, որ կառավարությունն իր ծախսերի համար միջոցներ է փոխառնում 70 տոկոսով, երբ նույն միջոցներից իշխանավորներն «իրենց մարդկանց» վարկ են տրամադրում 6 տոկոսով և մնում անպատիժ: Ամբարտավանություն և չարագործություն չէ՞ր, երբ ստվերային տնտեսության դեմ պայքարի պատրվակով նենգ կռիվ էր մղվում գործունեության շահավետ ոլորտներին տիրանալու համար: Ամբարտավանությունը չէ՞ր պատճառը, որ ստվերային տնտեսության դեմ պայքարում մոռացվեց կամ չգիտակցվեց, որ այն այնուամենայնիվ և առաջին հերթին տնտեսություն է և խեղդամահ անելու փոխարեն անհրաժեշտ է օրիկանացնելու պայմաններ ստեղծել:

Այսպիսով, լինելով հնագույն քրիստոնեական ազգ, եկանք ապացուցելու աստվածաշնչյան մի ճշմարտություն. «Կորուստից առաջ գնում է գոռոզամտությունը, կործանումից առաջ՝ ամբարտավան հոգին»: Որքան ակնհայտ են մեր հիվանդությունները, նույնքան էլ հայտնի են դրանց ապաքինման միջոցները: Հակաբանական կացության զարգացումներն ի վերջո ստանալու են իրենց լուծումը: Մենք պետք է ընտրենք մեր ճանապարհը, դեպի վե՞ր, թե՞ դեպի ետ՝ անդունդը:

Դեպի ետ՝ «արհեստավարժ» ոչ վաղ անցյալը կամ ռազմա- ֆեոդալական ներկան, թե՞ առաջ՝ կարգ ու կանոնի և օրինականության հիմքերի վրա մարդու լիակատար ազատությունը: Եվ անկախ մարդասիրությունից ու ազնվության աստիճանից, ովքեր լուծումը կփնտրեն հետևում, կարագացնեն մեր կործանումը: Մեր սխալները և բացթողումները չվերագրենք ճակատագրին: Եվ բացի այդ, չկա մի այնպիսի ժակատագիր, որը հնարավոր չլինի հաղթահարել արհամարհանքով:

Գագիկ Գալստյանը տնտեսագետ է, պրոֆեսոր, ԵՊՀ տնտեսագիտության և կառավարման ֆակուլտետի՝  Տնտեսագիտության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ամբիոնի վարիչի պաշտոնակատարն է։

 

ԱՄԵՆԱԿԱՐԴԱՑՎԱԾ ԼՈՒՐԵՐ

Հանքերի, քաղցկեղի ու փողի մասին. որքանով են կապված այս երեքը

Գիտե՞ք՝ ինչ է ցույց տալիս վերևի գծապատկերը։ Կարմիրը (կետագիծը) ԱՄՆ-ում պանրի սպառումն է մեկ շնչի հաշվով։

Ճռռացողներն ու լոդրերը

«Տեսեք, այսօր որտեղ մենք գնում ենք ՀՀ-ում, մարդիկ հին իներցիայով ասում են՝ դե, աշխատանք լինի՝ աշխատենք։

Կա՞ արդյոք ներգաղթ

2018թ. երրորդ եռամսյակում ունեցել ենք ներգաղթ (պայմանական ասած)՝ 8600-ով ավելի շատ ՀՀ քաղաքացիներ են մուտք գործել Հայաստան, քան ելք արածները։