Մուտք

Invalid username or password

Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

Պարտքի առաստաղն ու տնտեսության «ծակ տանիքը»

Վերադարձ լուրերի բաժին

12:43 , 27 Հոկտեմբեր 2017

ՀՀ կառավարությունը՝ ի դեմս Ֆինանսների նախարարության, ցանկանում է որոշակիություն մտցնել հարկաբյուջետային քաղաքականության մեջ։ Այլ կերպ ասած՝ սահմանել որոշակի կանոններ, որոնք պարտադիր կլինեն կատարման համար, անկախ նրանից, թե ով է տվյալ պահին ֆինանսական քաղաքականության պատասխանատուն։

Այդ կանոնների մեջ գլխավոր փոփոխություններից մեկը վերաբերում է պետական պարտքին։ Կանոններն ու պարտքային բաղադրիչն արդեն քննարկվել են ակադեմիական շրջանակներում, մի քանի օր առաջ էլ՝ լրագրողների հետ։ Ազգային ժողովում այն նույնպես բուռն քննարկման առարկա է դառնալու, հատկապես, եթե նկատի ունենանք, որ ընդհանուր ընկալումն այնպիսին է, թե կառավարությունը ցանկանում է բարձրացնել պետպարտքի թույլատրելի շեմն ու ավելի շատ խրվել պարտքերի մեջ։ Սկսենք նրանից, ինչ այս պահին ունենք։

Գործող օրենսդրության համաձայն՝ կառավարության պարտքը չպետք է գերազանցի նախորդ տարվա ՀՆԱ-ի 60 տոկոսը։ Իսկ 50 տոկոսը գերազանցելու դեպքում հաջորդ տարվա պետական բյուջեի դեֆիցիտը չպետք է գերազանցի ՀՆԱ-ի վերջին երեք տարիների ծավալների միջին ցուցանիշի 3 տոկոսը (մենք այժմ գտնվում ենք այս սահմանափակման տակ): Նաև՝ ըստ օրենքի, այս կանոնների պահանջներին չհամապատասխանող կառավարության պարտք առաջացնող գործարքն առոչինչ է։ Այսինքն՝ 60%-ը գերազանցելու դեպքում կառավարությունը չի կարող լրացուցիչ պարտք ներգրավել։ Ըստ ՀՀ ֆինանսների նախարարության, գործող կարգավորումներն ունեն որոշակի թերություններ։ Դրանք.

– Կոշտ են և հարկաբյուջետային քաղաքականությանը չեն տալիս բավարար ճկունություն և ավելի մեծ դեր տնտեսության կայունացման հարցում,

– Պարունակում են պրոցիկլիկության տարրեր և պարտքի շեմերը գերազանցելիս թույլ չեն տալիս արձագանքել տնտեսական շոկերին,

– Չեն պարունակում ծախսերի օպտիմալ կառուցվածքի և երկարաժամկետ տնտեսական աճ ստեղծող կապիտալ ծախսերի առաջնահերթությունն ապահովող տարրեր,

– Բացառություններ չեն նախատեսում (ճգնաժամ, աղետ, պատերազմ…):

Ըստ այդմ, կառավարությունն առաջարկում է պետպարտքի 60%-ն անցնելու դեպքում նոր պարտք ներգրավելու արգելքը որոշակիորեն մեղմել։ Այսինքն՝ 60%-ի շեմը մնում է ուժի մեջ, սակայն սահմանվում են բացառություններ՝ ճգնաժամեր, աղետներ, պատերազմ և այլն։

Օրինակ, եթե կրկնվում է 2009 թվականի իրավիճակը, տնտեսությունը կտրուկ անկում է ունենում, հարկային եկամուտները՝ նույնպես, ապա կառավարությունը կարող է դիմել Ազգային ժողովին, հիմնավորել նոր պարտք ներգրավելու անհրաժեշտությունը և 60%-ից անցնելու դեպքում՝ նոր պարտք ներգրավել։ Ըստ առաջարկվող կանոնների, կառավարությունը նման դեպքերում պետք է պարտավորություն ստանձնի պարտքի հետագիծը նվազեցնել 60%-ից X տարիների ընթացքում, եթե այդ ընթացքում չկան բացառիկ դեպքեր։

Նման պարտքերի դեպքում նաև առավել խիստ հաշվետվողականություն է սահմանվելու։ Ֆիննախն առաջարկում է նաև այլ, ինչպես ասում են, ծախսային կանոններ։

Օրինակ, եթե պետական պարտքը գերազանցում է ՀՆԱ-ի 60%-ը, ապա ընթացիկ ծախսերի աճը սահմանափակվում է նախորդ 10 տարիների ՀՆԱ-ների միջին անվանական աճից առնվազն 2.5 տոկոսային կետով պակաս ճշգրտման գործակցով։ Այսինքն, եթե ՀՆԱ-ի աճը վերջին տարիներին կազմել է միջինը 4%, ապա ընթացիկ ծախսերը չեն կարող աճել ավելի քան 1.5%:

Մյուս կանոնն այն է, որ ընթացիկ ծախսերը չպետք է գերազանցեն հարկային մուտքերին։ Այսինքն՝ պարտքի հաշվին չի կարելի թոշակ ու նպաստ բաժանել։ Կառավարությունն առաջարկում է ամրագրել նաև մի կանոն, որ կապիտալ ծախսերը պետք է մեծ լինեն բյուջեի պակասուրդից։ Ընդ որում, այս կանոնը պետք է գործի պետական պարտքի բոլոր մակարդակների համար։ Նշենք, որ Ֆիննախի տարբերակից բացի՝ հարկաբյուջետային կանոնների իր տարբերակն էր ներկայացրել նաև Արժույթի միջազգային հիմնադրամը։

Դրույթներն ու տրամաբանությունը գրեթե նույնն են: Հիմնական տարբերությունն այն է, որ ԱՄՀ տարբերակում կապիտալ ծախսերի վերաբերող պահանջը չկա։ Փոխարենը՝ պետական պարտքի բոլոր մակարդակների դեպքում նախատեսվում է ընթացիկ ծախսերի աճի սահմանափակում (oր.՝ ՀՆԱ-ի աճին (անվանական, իրական, պոտենցիալ) համահունչ)։ Հիմա գանք ամենահետաքրքիր կետին։ Ինչպես տեսաք՝ կառավարությունը, ըստ էության, առաջարկում է պետական պարտքի 60%-անոց սահմանափակման համար կիրառել որոշ բացառություններ. եթե շատ անհրաժեշտ է, ապա 60%-ը կարելի է անցնել՝ կրկին ետ վերադառնալու պայմանով (կամ խոստումով)։

Մյուս կողմից՝ կառավարությունը հավաստիացնում է, որ պետական պարտք / ՀՆԱ հարաբերակցությունը 2018 թվականին նվազելու է և դրանից հետո էլ շարունակելու է նվազել։

Ըստ Ֆինանսների նախարարության կանխատեսումների՝ ՀՀ կառավարության պարտքը (60% սահմանափակումը վերաբերում է հենց կառավարության պարտքին) 2017 թվականի վերջին կազմելու է 6 մլրդ 233 մլն դոլար, իսկ 2018 թվականի վերջին՝ 6 մլրդ 611 մլն դոլար։

Սակայն, չնայած պարտքի՝ բացարձակ թվով աճին, հարաբերակցությունը ՀՆԱ-ի նկատմամբ նվազելու է 1 տոկոսային կետով՝ 55.1%-ից հասնելով 54.1%-ի։ Ըստ հիմնավորման, նվազումը պայմանավորված է լինելու տնտեսական աճով և շարունակական է լինելու։

PARTTQQ

Գլխավոր հարցը, որ այս ամենն իմանալուց հետո կարող է մարդու գլխում ծագել՝ հետևյալն է. ինչո՞ւ է կառավարությունը ցանկանում բացառություններ սահմանել պարտքի 60% շեմի համար, եթե համոզված է, որ այդ շեմին չենք հասնելու։ Հակառակը՝ պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցությունը նվազելու է։ Ֆիննախն այս հարցին պատկերավոր պատասխան է տալիս՝ նշելով, որ ավելի լավ է տանիքը վերանորոգել արևոտ օրով, քան սպասել անձրևին։

Պարզ ասած, ըստ Ֆիննախի, պետական պարտքի առումով այժմ եղանակն «արևոտ է»։ Ավելին՝ ըստ կանխատեսումների, առաջիկա օրերին սպասվում է է՛լ ավելի արևոտ եղանակ։ Սակայն տանիքն է ծակծկված։ Կառավարությունն էլ, ամեն դեպքում, չի բացառում անձրևի, անգամ՝ կարկուտի հավանականությունը, և վերանորոգում է տանիքը, որպեսզի հնարավոր կարկուտի ժամանակ ստիպված չլինի մուրճը ձեռքին տանիք բարձրանալ։

ԱՄԵՆԱԿԱՐԴԱՑՎԱԾ ԼՈՒՐԵՐ

ԿԲ հայտարարությունը՝ հիփոթեքային վարկավորման ծրագրերի մասին

Ներկայումս «Երիտասարդ ընտանիքին՝ մատչելի բնակարան» պետական նպատակային ծրագրի ներքո վարկերը տրամադրվում են առավելագույնը 7.5%-ով

Սեպտեմբերյան տնտեսական ակտիվության աճը ավելի մոտեցավ զրոյին

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեն հրապարակել է 2018 թվականի հունվար-սեպտեմբերի նախնական մակրոտնտեսական ցուցանիշները։

ԱԺ-ում մեկնարկել է արտահերթ նիստը. քննարկվելու է Ընտրական օրենսգրքի բարեփոխումների փաթեթը. ՈՒՂԻՂ

ՀՀ ազգային ժողովում կառավարության նախաձեռնությամբ մեկնարկել է արտահերթ նիստը: