Մուտք

Invalid username or password

Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

Որ բանկերն են «սիրում» խոշոր վարկառուներին

Վերադարձ լուրերի բաժին

17:18 , 23 Հունվար 2017

Բանկի համար սովորաբար ավելի ձեռնտու է աշխատել խոշոր հաճախորդների հետ, այդ թվում՝ խոշոր վարկառուների։ Բանկի համար ավելի ցանկալի է 1 հաճախորդին 1 մլն դոլար վարկ տրամադրել, քան 100 հոգու՝  10 հազարական դոլար։ Որովհետև այդ դեպքում 100 հայտի փոխարեն 1 հայտ կուսումնասիրեն, 100 պոտենցիալ խնդրի դեպքում կունենան 1 խնդիր և այլն։ Այսինքն, այդպես ավելի հեշտ է։

Սակայն, մյուս կողմից, խոշոր փոխառուի հետ աշխատելու ռիսկն ավելի մեծ է։ Եթե վերը նշված օրինակում խոշոր փոխառուն սնանկանա, ապա բանկը կարող է միանգամից 1 միլիոն դոլար կորցնել։ Իսկ հավանականությունը, որ բոլոր 100 փոքր փոխառուները կսնանկանան, անհամեմատ ավելի ցածր է։ Բացի այդ, տնտեսության առումով, խոշորներին նախապատվություն տալը վարկավորումը դժվարեցնում է փոքր վարկառուների համար։

Դրա համար, Կենտրոնական բանկը սահմանափակում է բանկի՝ 1 փոխառուի և ընդհանրապես բոլոր խոշոր փոխառուների գծով ռիսկի չափը։ ՀՀ ԿԲ-ի կողմից Կանոնակարգ 2-ով առևտրային բանկերի համար սահմանված են տնտեսական նորմատիվներ, որոնք բանկերը չպետք է խախտեն։

Նորմատիվ 3/1-ը սահմանում է մեկ փոխառուի գծով ռիսկի առավելագույն չափը՝ 20%։ Ըստ «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի՝ մեկ փոխառուի գծով ռիսկի առավելագույն չափը սահմանվում է որպես բանկի կողմից մեկ փոխառուին և նրա հետ փոխկապակցված անձանց տրամադրված վարկերի, այդ թվում` բանկային հաշվի վարկավորման, բոլոր այլ փոխառությունների, ֆակտորինգային, լիզինգային գործառնությունների, տրամադրված նախավճարների, կանխավճարների, բանկի կողմից մատուցված ծառայության կամ ապրանքի դիմաց տարաժամկետ վճարումների, ակրեդիտիվների, փոխառուի կամ նրա հետ փոխկապակցված անձանց թողարկած արժեթղթերում և ածանցյալ ֆինանսական գործիքներում ներդրումների, ինչպես նաև բանկի նկատմամբ ցանկացած հիմքով ծագած այլ դեբիտորական պարտավորությունների, նրա պարտավորությունների դիմաց տրված երաշխիքների և երաշխավորությունների, Կենտրոնական բանկի խորհրդի սահմանած այլ պարտավորությունների, գումարի և բանկի ընդհանուր կապիտալի հետ հարաբերակցության առավելագույն չափ:

Սա նշանակում է, որ եթե բանկի ընդհանուր կապիտալը, օրինակ, 50 մլրդ դրամ է, ապա բանկի 1 փոխառուին տրամադրված վարկի ու հաշվեգրված տոկոսների հանրագումարը չի կարող դրա 20%-ից՝ 10 մլրդ դրամից ավելի լինել։

Առևտրային բանկերը եռամսյակային կտրվածքով հրապարակում են տվյալ նորմատիվի փաստացի մեծությունը։ 2016 թվականի 4-րդ եռամսյակի ընթացքում պատկերն այսպիսին է։

1xoshor-risk

Ինչպես տեսնում եք, նորմատիվը խախտել է միայն Անելիք բանկը։ Առավելագույն շեմին բավականին մոտ են նաև Հայբիզնեսբանկը (19.93%) և ՎՏԲ-Հայաստան բանկը (19.22%), սակայն այս բանկերը նորմատիվի խախտում թույլ չեն տվել։

Արմսվիսբանկում 1 փոխառուի գծով առավելագույն ռիսկը թույլատրելի շամից կրկնակի ցածր է՝ 10.04%, իսկ Յունիբանկում այս ցուցանիշը 8.26% է։

Կա նաև մեկ այլ նորմատիվ՝ բանկի խոշոր փոխառուների գծով ռիսկի առավելագույն չափը (Ն3/2)։ ԿԲ-ն այն սահմանել է առավելագույնը 500%։ Սա էլ նշանակում է, որ բանկի բոլոր խոշոր փոխառուներին (խոշոր փոխառուները սահմանվում են Կենտրոնական բանկի խորհրդի որոշմամբ) տրամադրված վարկերի ու հաշվեգրված տոկոսների հանրագումարը չի կարող ընդհանուր կապիտալի հնգապատիկից մեծ լինել:

Այս նորմատիվը 17 առևտրային բանկերից ոչ մեկը 2016-ի չորրորդ եռամսյակում չի խախտել։

Ինչպես երևում է ստորև բերված գծապատկերում, խոշոր փոխառուների գծով ռիսկի ամենաբարձր աստիճանը Հայբիզնեսբանկում է՝ 485.87%: Այս թիվը նաև անուղղակիորեն ցույց  տալիս, թե բանկը որքանով է հակված խոշոր խոշոր փոխառուների հետ աշխատել։ Այս տվյալները համադրելով առևտրային բանկերի ընդհանուր կապիտալի մեծությունների և ընդհանուր վարկային պորտֆելների հետ, կարելի է մոտավոր հաշվել, թե խոշոր փոխառուներին տրված վարկերի կշիռը բանկի ընդհանուր վարկային պորտֆելում որքան է։

Օրինակ, Հայբիզնեսբանկի վարկային պորտֆելում խոշոր փոխառուներին բաժին է ընկնում վարկային պորտֆելի մոտ կեսը։ Խոշոր փոխառուների կշիռը մեծ է նաև HSBC Հայաստան բանկի, Արդշինբանկի, ՎՏԲ-Հայաստան բանկի, Ամերիբանկի վարկային պորտֆելներում։

Սա նշանակում է, որ այս բանկերը զգալի չափով ֆինանսավորել են խոշոր բիզնես-նախագծեր։

Իսկ, օրինակ, ՀՀ այլ խոշոր բանկերն՝ ԱԿԲԱ-Կրեդիտ Ագրիկոլի վարկային պորտֆելում խոշոր փոխառուների կշիռը 10%-ը չի գերազանցում (այս բանկում խոշոր փոխառուների գծով ռիսկի չափը 2016-ի չորրորդ եռամսյակում եղել է ամենացածրը՝ 15.87%)։

xoshorner-risk

ԱՄԵՆԱԿԱՐԴԱՑՎԱԾ ԼՈՒՐԵՐ

Diaspora bonds. Ինչպե՞ս սփյուռքից ներդրումներ ներգրավել

Հայաստանը` որպես պետություն, նոր ուղիներ/ ֆինանսական գործիքներ ստեղծելու անհրաժեշտություն ունի Սփյուռքի ֆինանսական/ներդրումային ներուժը իրացնելու համար

Չափազանցված սպասումների վտանգը

Շատերը սպասում են, որ շատ արագ իրենց սոցիալական վիճակը բարելավվելու է, թոշակները բարձրանալու են, աշխատավարձերը աճելու են

Բիզնեսի հետ խոսելու ժամանակը

Տարիներ շարունակ միշտ նշվել է, որ պետությունը և բիզնեսը պետք է ոչ թե մեկը մյուսին հակառակորդ դիտարկեն, այլ՝ գործընկեր