Մուտք

Invalid username or password

Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

Դավոսում ՀՆԱ-ի ցուցանիշին այլընտրանք են առաջարկում. Ի՞նչ է ՆԶՀ-ն (IDI)

Վերադարձ լուրերի բաժին

00:01 , 29 Հունվար 2018

Դավոսում ընթացող Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի ընթացքում ակտիվորեն քննարկվել է երկրների տնտեսական զարգացման մակարդակը գնահատելու այլընտրանքային համակարգը։ Ներկայումս երկրների համեմատության գլխավոր ցուցանիշը համախառն ներքին արդյունքն է (ՀՆԱ)։ Նոր ցուցանիշը հեղինակները համարում են ՀՆԱ-ի ավելի ժամանակակից անալոգ։

Ինչ է նոր համակարգը

Այն կոչվում է ներառական* զարգացման համարաթիվ կամ վարկանիշ (Inclusive Development Index): Հեղինակների մտահաղացմամբ, այն պետք է «տեղեկացնի հասարակությանը և նպաստի կայուն ու ներառական տնտեսական զարգացմանը»։

* Ներառական տերմինը նշանակում է, որ պրոցեսի մեջ ներգրավված են բոլոր հնարավոր մասնակիցները։ Օրինակ՝ հաշվի են առնվում բնակչության բոլոր շերտերի շահերը։

Ավելի պարզ ասած, ՆԶՀ-ն մի ցուցանիշ է, որը հաշվի է առնում ոչ միայն ՀՆԱ-ն, այլ նաև ևս 11 պարամետրեր։ Իսկ սա նշանակում է, որ այս ցուցանիշը ավելի լիարժեք է արտացոլում իրական վիճակը երկրում, և ոչ թե միայն տեղեկություն տալիս արտադրական հզորությունների մասին։ Համարանիշը կազմվում է արդեն երկրորդ տարին անընդմեջ։

Ինչպես է հաշվարկվում ՆԶՀ-ն

Այն պարունակում է 12 ցուցանիշներ, որոնք բաժանված են 3 խմբի.

Աճ և զարգացում

– Մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ (ԱՄՆ դոլար՝ 2000 թվականի արժեքով)

– Աշխատանքի արտադրողականություն (ՀՆԱ՝ 1 աշխատողի հաշվով)

– Առողջ կյանքի սպասվող տևողություն (տարիներ)

– Բնակչության զբաղվածության մակարդակը (տոկոս)

Ներառականություն

– Հասարակության եկամուտների բևեռացվածության գործակիցը (եթե բևեռացում չկա, արժեքը՝ 100)

– Աղքատության մակարդակը (տոկոս)

– Հասարակության բևեռացվածության գործակիցը՝ ըստ հարստության (եթե բևեռացում չկա, արժեքը՝ 100)

– Մեդիանային եկամուտ** (ԱՄՆ դոլար)

** – Մեդիանային եկամուտը չպետք է շփոթել միջին եկամտի հետ։ Մեդիանային եկամուտը պայմանականորեն երկու մասի է բաժանում բնակչությունը՝ մարդիկ, ովքեր ստանում են դրանից բարձր և ցածր։ Օրինակ, եթե բնակչությունը 2 մլն է, ապա 100 հազար դրամ մեդիանային եկամուտը նշանակում է, որ 1 մլն մարդ 100 հազար դրամից քիչ է ստանում, 1 մլն մարդ՝ դրանից շատ։

Սերունդների անընդհատությունը և զարգացման կայունությունը

– Ճշգրտված զուտ խնայողությունները (ՀՆԱ-ի տոկոս)

– ՀՆԱ-ի ջերմոցային ինտենսիվություն (CO₂ արտանետումները՝ 1 դոլարի հաշվով, կգ)

– Պետական պարտք (ՀՆԱ-ի տոկոս)

– Ժողովրդագրական ծանրաբեռնվածության գործակից*** (տոկոս)

*** – Սոցիալապես կախյալ մարդկանց (մինչև 15 տարեկան երեխաներ և 64 տարեկանից բարձր մարդիկ) և աշխատունակ բնակչության հարաբերակցությունը։

Այս ցուցանիշների հիման վրա կազմվում են նախ խմբային համարաթվերը (ինդեքսները), որոնց թվաբանական միջինից էլ ստացվում է վերջնական համարաթիվը։

ՆԶՀի գծով առաջատարները

Համաշխարհային տնտեսական ֆորումը 30 երկրների վարկանիշ է կազմել։ Ներառական զարգացման մակարդակով առաջատարներն են Նորվեգիան, Լյուքսեմբուրգը և Շվեյցարիան։

Իսլանդիան, որը մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշով 12-րդն է, այստեղ 4-րդն է։

Իսկ, օրինակ,  ԱՄՆ-ի նման հզոր տնտեսությունը ներառական զարգացման ինդեքսում 23-րդն է։ Սա պայմանավորված է կյանքի կարճ տևողությամբ, աղքատության բարձր մակարդակով և անհավասարության բարձր աստիճանով։

Հայաստանը այս 30 երկրների մեջ ներառված չէ։

Նշենք, որ կառավարությունը վերջին շրջանում մշտապես շեշտում է տնտեսական աճի՝ ներառական լինելու անհրաժեշտությունը։ Այսինքն, պետք է լինի այնպիսի աճ, որի բարիքներից օգտվեն հասարակության լայն շերտերը։

Հիշեցնենք նաև, որ դեռևս Տիգրան Սարգսյանի վարչապետության ժամանակ խոսվում էր, որ պետք է առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել ոչ թե տնտեսական աճի մեխանիկական ցուցանիշին, այլ տնտեսական զարգացմանը։ Սակայն մինչև օր ամենակարևոր ցուցանիշը շարունակում է մնալ ՀՆԱ աճը։

ԱՄԵՆԱԿԱՐԴԱՑՎԱԾ ԼՈՒՐԵՐ

Բրիտանացի բարձրաստիճան պաշտոնյայի կարծիքը՝ Ամուլսարի հանքը շահագործող «Լիդիանի» մասին. Banks.am

Հայաստանում եւ Վրաստանում Միացյալ Թագավորության առեւտրի եւ ներդրումների հարցերով հանձնակատար, խորհրդարանական Մարկ Փրիթչարդն ասել է, որ Ամուլսարի ոսկու

Audi-ի սրամիտ պատասխանը՝ BMW-ի գովազդին (լուսանկար)

Ֆրանսիա, AUDI-ի սրահի մոտ BMW-ն այսպիսի մի բիլբորդ է տեղադրել ու գրել «Երբեք ուշ չէ փոխել ձեր կարծիքը»։

Գովազդային տեքստերում թվեր գրելու 16 կանոն

Մեծ թվերն ավելի լավ էֆեկտ են տալիս, քան փոքր թվերը։ Օրինակ՝ 1 տարի և 12 ամիս